Categoriearchief: Uncategorized

Lastige vragen

Verantwoord Ondernemen

Lastige vragen

Goed, je bent brandweerman of vrouw bij de Amsterdamse brandweer en de nieuwe commandant stelt dat het droevig gesteld is met jouw integriteitsbesef. Hij doelt daarbij op de privileges die het korps zich heeft toegeëigend. Even later lees je in de krant dat jouw commandant een boete heeft gekregen wegens plichtsverzuim vanwege het aannemen van kaartjes voor een popconcert op kosten van de politie. Wat doe je dan als je de commandant weer ontmoet?

OK, je bent de nieuwe brandweercommandant met de opdracht de gesloten cultuur ‘open te breken’ en even later krijg je een boete omdat je geprofiteerd hebt van de gesloten cultuur bij jouw oude politiekorps. Je geeft aan dat je ‘dat niet wist’ terwijl de oneervol ontslagen politiecommissaris aangeeft dat ‘iedereen in het korps zou hebben geweten dat hij die kaartjes declareerde en niemand er een probleem van maakte’. Wat doe je dan als je de volgende morgen weer de kazerne betreedt?

Niemand zal ontkennen dat politie en brandweer gesloten culturen zijn. De organisaties zijn gestoeld op de commandostructuur. De bevelhebber bepaalt wat de manschappen doen, zonder tegenspraak. Commandant Schaap zal daarom echt niet zijn politiecommissaris hebben aangesproken op ‘zijn’ evenementenbureau op kosten van de belastingbetaler. Iedereen zal begrijpen dat de affaire tot gegniffel leidt bij de brandweerlieden.

Sancties of dialoog?

Opvallend is dat de affaire nu vooral draait om sancties en strafmaat. Ook bestaat de neiging deze zaken af te doen als incident. Dat is een gemiste kans. Als toenmalig burgemeester Van der Laan zich zorgen maakt over de cultuur van de brandweer, dan speelt wel degelijk het imago als publieke organisatie een rol. Van de politie kennen we de reeks van incidenten rond de centrale ondernemingsraad, discriminatie en nu het evenementenbureau. De kans is nu of leiding en medewerkers bereid zijn met elkaar te leren van fouten en incidenten. Integriteit gaat niet over straffen maar met elkaar in gesprek gaan over welk gedrag we naar de samenleving kunnen verantwoorden en welke ethische waarden we daarbij hanteren. Korpsen noemen als waarden behulpzaam, deskundig, daadkrachtig en betrokken.

Het zou mooi zijn als de brandweerman en vrouw met hun commandant Schaap om de tafel gaan zitten en elkaar vragen stellen over de dilemma’s die zij tegenkomen in een gesloten cultuur. Integriteit, zo leert 70 jaar integriteitsschendingen, is een bewegend doel dat we steeds weer moeten duiden. Commandant en brandweermedewerkers zijn gemotiveerd om de samenleving te dienen en daarvoor grote risico’s te nemen. Nu beide onder kritiek staan, kunnen leerzame gesprekken tussen ervaringsdeskundigen tot wederzijdse opluchting en oplossingen leiden. Dan krijgen lastige vragen duidelijke antwoorden, die de burgers ook verwachten.

 

Henk Bruning

Nederland neemt afscheid van goed bestuur

ToBeHonest-blog12-Henk

Nederland neemt afscheid van goed bestuur

Wie het debat over de dividend belasting heeft gevolgd, is een illusie armer door de wijze waarop regering en tweede Kamerleden hun integriteit te grabbel gooien. Wazige verhalen over herinneringen duiden op een hoge mate van politieke dementie. Zijn deze lieden nog wel geschikt voor het hoogste publieke ambt? Het gedrag van de premier, zijn minister en kamerleden van de coalitie staat in schril contrast met de Code Goed Openbaar Bestuur. De code wil de professionaliteit en de betrouwbaarheid van de overheid versterken en laat haar bestuurders en haar ambtenaren het goede voorbeeld geven. Daarbij hoort een ruimhartige verantwoording over de resultaten. Achter de schermen is meer aan de hand. Als ex-werknemer van Unilever laadt de premier de schijn van belangenverstrengeling op zich. Hij lijkt meer loyaal aan de bankrekening van Unilver dan aan ’s lands schatkist? Minister Wiebes misbruikte zijn positie als voormalig staatssecretaris van Financiën wel heel opzichtig. Hij liet ambtenaren van Economische Zaken formatiememo’s schrijven en bestempelde die als partijdocument die formeel geen rol spelen in de formatie. De notitie van zijn ambtenaren van Financiën liet hij maar achterwege. Dat duidt op manipulatie. Belangenverstrengeling van overheid en bedrijfsleven blijkt steeds vaker voor te komen. Vergelijk de chaos in de regie over de aardgaswinning en aardbevingen. Ambtenaren van EZ werkten onlangs samen met collega’s van Schiphol aan verantwoordingsdocumenten die diezelfde ambtenaren juist moeten controleren. Ook de aanpak van Lelystad Airport heeft de betrouwbaarheid van de overheid ernstig geschaad. Op 17 mei 2017 constateerde de president van de Algemene Rekenkamer in de Tweede Kamer al: De gordijnen van de regering zijn vaak gesloten.

Tweede Kamer: zet u schrap

Als controlerend orgaan van goed bestuur en integriteit is de Tweede Kamer nu aan zet. Op initiatief van de voorzitter toetst de Kamer of het debat over de herinneringen voldoet aan de Code Goed Bestuur en bijbehorende ruimhartige verantwoording. Nu de regering faalt in de uitlegbaarheid van haar besluit zet de Tweede Kamer het onderwerp afschaffing dividendbelasting opnieuw op de agenda. Grofweg liggen er twee ambtelijke adviezen. Het ‘voor’ van Economische Zaken en het ‘tegen’ van Financiën. De taak van de Kamer is het algemeen belang te dienen – zoals de belastingmoraal en het begrip in de samenleving – en dit af te wegen tegen het belang van enkele multinationals. Nevendoel is de beslissing helder aan de burgers uit te leggen. Met deze debatten kunnen de Kamerleden laten zien dat ook zij zich rot zijn geschrokken van de recente wanvertoning en goed bestuur en integriteit weer voorop stellen. Dat is ook een prima signaal naar hun collega-raadsleden van gemeenten die serieus aan nieuwe colleges werken. Op de Verantwoordingsdag van de Tweede Kamer op 16 mei a.s. kan de president van de Algemene Rekenkamer een constructieve reflectie geven op hoe de overheid de gordijnen naar goed bestuur en integriteit weer kan openen. Transparantie en verantwoording voor beslissingen vormen de kern van een gezonde democratie. Je dat herinneren, hoeft voor een politicus niet moeilijk te zijn.

Henk Bruning

25 jaar samenwerken aan de rechtsstaat

25 jaar samenwerken aan de rechtsstaat

Plezier in het werk

Dit jaar is het 25 jaar dat Nederland met de Balkan en andere landen – programma versterken rechtsstaat en democratie (Matra) – samenwerkt aan goed bestuur en integriteit. Deskundigheidsbevordering is het sleutelwoord. Ook in 2018 komen weer tientallen ambtenaren naar Nederland om met collega’s te discussiëren over goed bestuur en integriteit en ervaringen uit te wisselen. Zonder deskundigheidsbevordering stelt een rechtsstaat niets voor. Deze woorden sprak de minister van Justitie & Veiligheid, Ferd Grapperhaus, uit op de internationale conferentie ‘Making a difference’ in Den Haag. ‘We hebben de rechtsstaat nodig om een veilige en stabiele samenleving te creëren waarin burgers zich kunnen ontwikkelen en een plezierig leven hebben.” De Albanese minister van Europese integratie, Ditmir Bushati, sloot zich daarbij aan. ‘We willen vrijheid voor iedereen, handel en ontwikkeling en de rechtsstaat opbouwen. Samenwerking en leren van elkaar werkt het best. We werken hard aan een rechtsstaat die onafhankelijk is van politieke en economische invloeden. Politie, justitie, rechters en advocaten moeten hun werk zelfstandig en professioneel kunnen doen.” Beiden bewindslieden vergelijken de opbouw van de rechtsstaat als het beklimmen van een berg. Het kost tijd, het vereist doorzettingsvermogen om weerstanden te overwinnen, maar de top is het klimmen waard.

De kracht van integriteit neemt toe

Het groeiend aantal deskundige ambtenaren is een antwoord op de schreeuwende en dominante leiders die de rechtsstaat onzin vinden. Zij schofferen kritische burgers en journalisten, hebben maling aan fatsoen en zetten zonder ordentelijke procesgang critici gevangen. Toch raken zij, en hun oligarchen, moreel geïsoleerd vanwege verdachte bankrekeningen en te dure huizen, geruchten over prostitutie gebruik en als verdachten van geheimzinnige moordpartijen op tegenstanders. Hun verdedigingen klinken hol en niet overtuigend. Verzwakking van hun positie gaat langzaam en zij slaan soms hard terug. Langzaam maar zeker groeit echter de kracht van anti-corruptie bureaus, onafhankelijke rechters en kritische ambtenaren. Steeds vaker komen corrupte politici voor de rechter. In de Balkan en andere partnerlanden implementeren ambtenaren per departement het integriteitplan. Oneerlijke collega’s krijgen sancties; bescherming van ambtenaren tegen de willekeur van politici wordt georganiseerd; risico’s op fraude en corruptie zijn in kaart gebracht; gedragscodes zijn praktisch en verplichtend. Trainingsprogramma’s maken collega’s bewuster van de kracht van professionele waarden, het omgaan met lastige dilemma’s en het belang van het vertrouwen van de burgers. Integriteit is erkend als professionele competentie dat een barrière vormt tegen corruptie en machtsmisbruik.

Natuurlijk zijn er teleurstellingen en moedeloosheid vanwege de onwil aan de top om echte veranderingen toe te staan. Dan komt de kracht van de EU goed van pas die zich steeds meer ontpopt als waakhond voor politici, zoals in Roemenië waar de burgers de EU om assistentie vroegen, die de berg weer willen afdalen. Die beweging bovenlangs is essentieel in de strijd voor goed bestuur en integriteit. De rechtsstaat kan niet zonder deskundigheid maar heeft ook kracht en macht nodig van de EU en regeringsleiders die goed bestuur voorstaan. Die samenwerking aan de rechtsstaat mag verder groeien om burgers vooruitgang, geluk en gezondheid te garanderen. Kortom: na 25 jaar zijn er successen te vieren. Doorgaan dus!

Henk Bruning

Maken we van heel Nederland Schiphol?

Dilemma's aan de Top

Maken we van heel Nederland Schiphol?

Het besluit om Schiphol te ontlasten met Lelystad is in een impasse geraakt. Omwonenden klagen over herrie en uitlaatgassen; gedeputeerden voelen zich overvallen; een wethouder heeft het over lusten en lasten; de minister houdt vast aan 2019; Schiphol zwijgt; en Tweede Kamer fracties pleiten voor uitstel.

Hoe komen we hier uit?

De man die deze impasse moest voorkomen is Hans Alders. Met zijn Alderstafel Lelystad heeft hij, al dan niet per ongeluk, een vergissing gemaakt. Een negatief advies van de Luchtverkeersleiding dat Lelystad eigenlijk niet mogelijk is zonder de bewoners te hinderen, vinden betrokkenen onvoldoende gecommuniceerd. Dat advies is nu openbaar. In mijn interview in 2007 voor ‘Dilemma’s aan de top’ zei Alders: ‘De winst van de aandacht voor integriteit is dat we ons bewust zijn van onze kwetsbaarheid als openbaar bestuur. …Mijn boodschap is altijd: kijk achter de feiten en bij twijfel altijd melden.’ De vraag is waarom Alders die vergissing niet toegeeft of anderszins uitlegt waarom hij zo heeft gehandeld. Het onderwerp is een goed voorbeeld om vanuit het oogpunt van goed bestuur van een complexe maatschappelijke situatie te leren. De minister wil een beslissing nemen. Maar kan zij dat wel? Dat lijkt er niet op want de discussie is niet meer te volgen. Er zijn teveel open vragen, teveel nieuwe feiten: het ministerie beschikt niet over de vereiste kennis en deskundigheid; de herverdeling van het luchtruim is niet geregeld; en provincies en gemeenten komen met nieuwe argumenten. In een dilemma onderzoek zou de conclusie zijn: we nemen nu geen beslissing, want meer onderzoek is nodig. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Dat vereist echter wel moed!

Dilemma achter het dilemma

Laten we de luchtvaart boven Nederland met Schiphol en zijn dependances onbeperkt doorgroeien? Dat is het echte onderliggende dilemma! Want Schiphol zit inmiddels aan de limiet van de overeengekomen 500.000 starts en landingen. De druk van KLM en Schiphol is immens. Maar ook de maatschappelijke druk vanwege ‘Lelystad’ is groot. Economisch belang en welvaart strijden met leefklimaat, gezondheid en welzijn. KLM directeur Elbers wil praten over die keuze en geeft alvast een voorschot. ‘Het twee jaar op slot gooien van Schiphol is niet verstandig. We hebben de ruimte nodig om te groeien.’ Die ruimte vragen echter ook de inwoners en vakantiegangers in Gelderland en Overijssel om normaal te kunnen wonen en te genieten van de natuur om zich heen. Het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de Toekomst’ belooft een nieuwe Luchtvaartnota voor 2020-2040. Over de leefomgeving zegt het akkoord: Belangrijk is dat we ruimte houden voor natuur, woningen, werk en recreatie’.

Het dilemma ‘Lelystad’ laat de kwetsbaarheid van het openbaar bestuur zien. Lef en moed zijn nodig om twijfel toe te laten. In het kader van de nieuwe Luchtvaartnota zou het de minister en de Tweede Kamer sieren om het echte dilemma op tafel te leggen en met alle betrokkenen zorgvuldig de argumenten, inclusief de gevolgen en smoezen, op een rij te zetten. Dan komen de echte waarden waar we als samenleving voor willen staan boven drijven, wordt de beslissing uitlegbaar en herstelt zich het vertrouwen tussen burgers en openbaar bestuur.

Henk Bruning

Intimidatie is corruptie

HRM

Intimidatie is corruptie

Als je me verkracht, vermoord je me. Deze tekst stond in de jaren ’80 met grote witgekalkte letters op een muur van het treinstation Haarlem. Ik passeerde dagelijks en elke keer was de impact groot. Zo erg is het dus!

Het aantal incidenten is systematisch. De beerput die openging bij de Rooms Katholieke kerk. De sportwereld met ernstige incidenten tussen trainers en (jeugdige) sporters. Het leger en de studentenverenigingen met hun misbruik en vernederingen. Een EU onderzoek (2014) waaruit blijkt dat 1 op de 20 vrouwen in Europa is verkracht, van wie 30% werk gerelateerd is. En recent publiceerde RTL-nieuws: ‘Seksuele intimidatie wordt bij de grote advocatenkantoren in Amsterdam gedoogd, zolang de dader maar succesvol is en voldoende euro’s in het laatje van de maatschap brengt’. De incidenten zijn verbonden met macht en afhankelijkheid. De laatsten kennen de angst voor hun loopbaan en zwijgen. De mensen met macht lijken het dilemma niet te kennen van: maak ik wel of niet misbruik van mijn macht of aantrekkingskracht? Verantwoording afleggen is geen issue, want ‘officieel’ gebeurt er niets.

Macht corrumpeert. Dat is zo oud als de wereld. Mensen kunnen vaak niet met macht omgaan, zeker als dat in een verborgen subcultuur is ingebed. Dan is een sterk en kritisch tegenwicht nodig. Seksuele intimidatie is, zoals alle vormen van bedreiging, een uiting van misleiding of corruptie. Een verschijnsel waarbij iemand in een machtspositie deze misbruikt teneinde zichzelf of anderen ongeoorloofde gunsten te verlenen.

Neem dit bedrijfsrisico serieus

Programma’s integriteit zetten de waarden van de organisatie en deelnemers op een rij: eerlijkheid, betrouwbaarheid, ik en de ander, collegialiteit, professionaliteit, kwaliteit. Op de vraag: wat doe je als jouw (persoonlijke) integriteit wordt aangetast?, is het antwoord: mezelf verdedigen. In hiërarchische situaties met subculturen van machtsmisbruik en corruptie is dat echter niet mogelijk. De melder wordt niet serieus genomen en beschimpt. Organisaties kijken weg of zien machtsmisbruik door de vingers. Dat is niet goed want het gevoel van ‘moord’ bij seksuele intimidatie geeft de persoonlijke, organisatorisch en maatschappelijke schade aan. Een duidelijke aanpak is nodig. Vergelijkbaar met die van fraude en corruptie. Op fraude en corruptie volgen onmiddellijk strafrechtelijk onderzoek en schorsing. Intimidatie in welke vorm dan ook hoort thuis in de reeks van ernstige bedrijfsrisico’s. Het voorkomen en bestrijden van intimidatie hoort thuis in een moderne, systematische aanpak van integriteit in het bedrijfsbeleid en het strafrecht. Dat draagt ook bij aan een eerlijk en transparant proces voor alle betrokkenen.

In bedrijven rapporteren afdelingen compliance en ethiek rechtstreeks aan de CEO. Ook bij de bestrijding van intimidatie hoort actieve betrokkenheid van de CEO om de maatschappelijke verantwoordelijkheid van het bedrijf waar te maken en de veiligheid van zijn medewerkers te verzekeren.

Henk Bruning

Lange adem

IMG_7524

Lange adem

Wie, zoals ik, de film ‘The Nile Hilton Incident’ van regisseur Tarik Saleh ziet ondergaat twee emoties. De film gaat over het door iedereen en alles corrupte Egypte. Hoofdpersoon is een corrupte rechercheur die een moord op een nachtclubzangeres in het Hilton hotel in Cairo onderzoekt. De rechercheur en zijn collega’s troggelen bij marktkooplui, winkeliers, bareigenaren geld af. Als hij geld bij een arrestant vindt, verdwijnt dat zonder enige schroom in zijn zak. Het politiewerk blijkt van laag tot hoog te draaien om het verdelen van de winst. De moord krijgt echter een politieke lading als de vermoedelijke moordenaar een rijke ondernemer is en bevriend met de president. De rechercheur raakt in verwarring en wil de echt schuldige opsporen. De zaak en de bijbehorende corruptie worden opgeschaald tot op het hoogste regeringsniveau en meer moorden en intimidatie volgen. Hij loopt nu ook zelf gevaar. Na de zoveelste moordpartij zegt hij tegen zijn baas: Ik kan niet meer tegen dit slechte! Tevergeefs, hij moet mee in de maalstroom.

Op dat moment ontstaat bij mij de eerste emotie. Ik stop met werken aan goed bestuur en integriteit. Het is zinloos, in deze landen is verbetering uitgesloten.

De Arabische Lente vormt echter de achtergrond van de film. De grote demonstraties op het Tahrirplein en in de straten er omheen overspoelen letterlijk de rechercheur en zijn baas. Op bevel van hogerhand schieten de agenten op de demonstranten. Zij scanderen ‘Mubarak moordenaar’ en eisen gerechtigheid. Een term die één van de betrokken hooggeplaatsten ook gebruikt in een gesprek met de rechercheur. Stop met het oplossen van deze moord; in dit land bestaat geen gerechtigheid.

Zoeken naar verbinding

Indrukwekkend zijn de gezichten van de demonstranten. Mannen, vrouwen, met en zonder hoofddoek en veel jongeren. Zij belichamen de woede over de verborgen kanten van de macht, de armoede, de desastreuze gevolgen van de corruptie en willekeur en hun wens naar verbetering.

Hier ontstaat de tweede emotie. Doorgaan met de strijd tegen corruptie blijft nodig, maar we hebben echt alle (internationale) macht en invloed nodig en een lange adem. Juist om al die individuen die worstelen met hun morele kompas ook te zien en te ondersteunen.

Henk Bruning

Goed bestuur en integriteit spelen geen rol in kabinetsformatie

 

Verantwoord Bestuur

 

Goed Bestuur en Integriteit spelen geen rol in kabinetsformatie

Het regeerakkoord lijkt een skelet te gaan worden bijeengehouden door het elastiek van slappe compromissen op deelaspecten. Gaswinning, klimaat, inkomensverdeling en enkele medisch-ethische kwesties. Een visie op goed bestuur en op het terugwinnen van het vertrouwen van burgers in de overheid is niet zichtbaar. En visie is nodig omdat de overheid weliswaar een goed boekhouder is, maar de effecten van het gevoerde beleid niet kent, aldus de Algemene Rekenkamer. Een paar voorbeelden geven te denken. Zo hebben de miljarden investeringen in het onderwijs niet geleid tot meer en tevreden leraren. Ooit was de Belastingdienst het (internationale) voorbeeld van een goed draaiende organisatie met de basiswaarden geloofwaardigheid, verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid. Nu is het een dienst die in alles de weg kwijt is. Het UWV streeft naar excellente dienstverlening. De organisatie zit echter klem tussen stringente regelgeving en menselijke nood. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ontbeert vertrouwen, niet omdat de dienst niet goed functioneert, maar omdat in de regelgeving en het vergunningenbeleid de ethische normen van dierenwelzijn en gezondheid het moeten afleggen. De recente uitzetting van een Armeense moeder illustreert de armoe aan morele waarden. Niemand begrijpt zo’n beslissing die gebaseerd is op regels, maar niet op menselijkheid. Het morele gezag van de overheid, zeker bij de jonge generatie, neemt verder af. Wat staat de coalitiepartners te doen?

Leer van bestaande praktijk

In een democratie handelt de overheid met het mandaat van burgers. Vertrouwen geven aan burgers en weer terugkrijgen is om die reden een vereiste. Goed bestuur stoelt op eerlijkheid, gelijke behandeling, bescherming, recht, redelijkheid en het afleggen van verantwoording. Veel burgers missen het vertrouwen in de democratie. Dat komt mede doordat de overheid zich terugtrekt uit de samenleving en de openbare ruimte. Zo kunnen free-riders als Air-bnb floreren, grote bedrijven betalen weinig tot geen belasting en de zorg is het speelterrein geworden van bestuurders die hun eigen spelregels en beloning regelen. Op straten en pleinen kunnen burgers hun gang kunnen gaan zonder dat zij zich hoeven te verantwoorden voor het eigen gedrag.

Investeer in vertrouwen

De samenleving snakt meer dan ooit naar goed bestuur, naar vertrouwen, en naar een op waarden gestoeld toekomstperspectief. Wat voor samenleving willen we zijn in 2025? Hoe stellen we burgers veilig ten opzichte van marktwerking? Hoe vertaalt dit zich in handhaafbare wetgeving? Het helpt om deze abstracte maar fundamentele vragen te vertalen in een concreet dilemma. Vragen we banken met een ruimhartig bonusbeleid wel of niet naar Nederland te komen? Handhaven we wel of niet de toegang van Airbnb op de woningmarkt? Ondersteunen we boeren wel of niet met een redelijk inkomen bij een biologische productie van land- en tuinbouw? Garanderen we wel of niet duurzame pensioenen en zorgpremies? Bevorderen we de samenwerking in Europa wel of niet? Geen eenvoudige vragen maar de moeite van gedegen onderzoek naar de onderliggende argumenten meer dan waard.

Neem de regie

Laat de informateur de vier onderhandelaars uitnodigen om publiekelijk aan te geven welke morele waarden de identiteit van het nieuwe kabinet dragen en waarom ze belangrijk zijn? Voor het Nederland van nu en straks. Maak de resultaten het kabinetsbeleid inzichtelijk. Met als leidende vraag: Hoe organiseert elk ministerie en het kabinet de verantwoording om op ieder gewenst moment aan parlement en burgers te kunnen uitleggen wat wel of wat nog niet is gerealiseerd. Dan gaan morele waarden voor goed bestuur een rol spelen en kan het vertrouwen van de burger vergroot worden.

Henk Bruning

Verontwaardiging

HRM

Verontwaardiging

Onlangs vond het NBN-bedrijfsethisch diner plaats met als titel ‘vertrouwen, de investering waard’. Een boeiend gesprek over op waarden gestuurde organisaties. Conclusie: mooi, maar hoe brengen we die aanpak in bedrijven echt in de praktijk?

Niet best als je het verhaal (bron: Volkskrant) leest van het gasmeterbedrijf Elster-Instromet in de Achterhoek. Een bloeiend Nederlands familiebedrijf met 125 werknemers, maar prooi van investeringsmaatschappijen. In 2006 nam een Amerikaanse investeringsmaatschappij het bedrijf over. Na twee jaar koopt een Britse durfinvesteerder het bedrijf en verschuift 60 banen naar Turkije en Slowakije. De volgende opkoper schrapt nog eens 30 banen. Vorig jaar nam het Amerikaanse Honeywell het bedrijf over en verplaatste de laatste banen naar Duitsland. Het eertijds bloeiende bedrijf sluit dit jaar. Alle medewerkers komen op straat.

Het verhaal past in de filosofie van ‘gewetenloze’ ondernemers die eigen gewin voorop stellen. Zij staan een bandeloos kapitalisme voor, gedreven door egoïsme, hebzucht en eigenbelang. Overheid en regels zijn uit den boze. In deze wereld passen geen morele waarden zoals solidariteit, maatschappelijk verantwoord ondernemen of rekening houden met belangen van werknemers en hun gezinnen. Het is een terug naar de feodale Middeleeuwen met machthebbers die mensen zien als hun horigen en lijfeigenen.

Deze lieden hebben goede banden met de groeiende groep van dictators die zich omringen door paladijnen, absolute loyaliteit eisen en geen verantwoording afleggen. Bij hen zijn mensenrechten en morele waarden ondergeschikt aan eigenbelang.

Tegenbeweging

Dwars tegen deze beweging van onbeschaafdheid groeit de aandacht voor integriteit. Deelnemers aan trainingen gaan juist uit van waarheid, eerlijkheid, oprechtheid, goede manieren en verantwoordelijkheid. Zij investeren wel in vertrouwen.

Het zijn mensen met moed om dwars te liggen en zich verontwaardigd te tonen. Zoals de burgemeester van Palermo (Sicilië) en overtuigd bestrijder van de maffia. Hij is al sinds 1985 burgemeester en de burgers vinden hem een held. Vluchtelingen ziet hij niet als een bedreiging maar als menselijke wezens die recht hebben op een leven met perspectief.

Het zijn waarden van de democratie waarin het volk regeert en niet enkel machthebbers of egoïsten. Dictators, bandeloze kapitalisten en maffia vormen een hecht front tegenover democraten, sociale ondernemers, professionele ambtenaren en gewetensvolle politici. Het Elster-Instromert drama in volwassen democratie geeft lotsverbondenheid aan. Om de complexe strijd te winnen is diepgaande internationale samenwerking en blijvende educatie van levensbelang. Om onze waardigheid te behouden.

Henk Bruning

Bijvoorbeeld Roemenië

cartoon-tobehonest-smile-blog-henk

Bijvoorbeeld Roemenië

Tussen al het nieuws over het Amerikaanse populisme en het nepnieuws dat voor verwarring zorgt, zijn de berichten uit Roemenië hoopgevend. De grote demonstraties in Boekarest om corruptie serieus te blijven vervolgen, hebben succes gekregen. Binnen de regering rommelt het en de willekeurige maatregel om corruptie tot € 44.000 niet te vervolgen is van tafel. De woede van de bevolking is mede te danken aan het werk van de anticorruptie autoriteit DNA. De autoriteit is gevreesd omdat haar aanklagers in de afgelopen twee jaar al 2450 mensen uit de politiek, ambtenarij en het bedrijfsleven heeft vervolgd. 90% loopt uit in een veroordeling.

Hard en gedisciplineerd werken is belangrijk voor duurzame resultaten. Corruptie hangt samen met populariteit en vergoelijken. Zo werd een burgemeester in een Roemeens stadje die vanuit de cel campagne voerde, met gemak herkozen. ‘Ach’, zegt een 58-jarige burger, ‘in zijn plaats had ik misschien ook mijn vinger in de honingpot gedoopt’. De mensen houden onvoorwaardelijk van de burgemeester omdat hij de stad schoon houdt en de stad bekend heeft gemaakt. Dat hij waarschijnlijk de stad heeft opgezadeld met een miljoenenschuld, is minder bekend.

De burgemeester bereidt zich intussen voor op zijn proces. Hij vertrouwt het systeem niet meer en wil weg uit Roemenië.

Roemenië heeft vanaf 1989 baat gehad bij de ondersteuning door de EU bij het op opbouwen van de rechtstaat. De EU hield toezicht en dreigde met sancties als delegaties naar Brussel gingen en aandrongen op ingrijpen. De betogers in 1989 wilden een ander land namelijk een rechtstaat.

Populisme betekent corruptie

Het voorbeeld Roemenië leert dat naast doorzetten ook een goede organisatie nodig is en sterke leiders van anticorruptie bureaus. Tegelijkertijd houdt betrokkenheid vanuit de samenleving de druk op de ketel. Roemenië laat zien dat samenwerking met de EU met haar principes van de rechtstaat helpt om de macht van willekeur van een regering te breken. Onwetendheid onder burgers speelt corrupte mensen in de kaart. Bewustwording, informatie en ontmoeting maakt burgers betrokken en laat zien dat ook zonder te stelen, burgemeesters iets kunt doen voor de gemeenschap.

Net als deze burgemeester zeggen populisten in naam van de bevolking te spreken. Ze delen cadeautjes uit om stemmen te winnen. Dat is geen ideologie maar een bewuste strategie. Transparency international heeft deze misleiding onderzocht en ontkracht: corruptie neemt vooral toe onder populistisch bewind. De Roemeense burgers hebben dit goed in de gaten.

Henk Bruning

Gelukkig nieuwjaar

 Plezier in het werk

Gelukkig nieuwjaar

Deze wens horen en lezen we momenteel 100-den malen. Mensen wensen onze geluk en dat zelfs het volledige jaar lang. Dat is niet gering. Nieuwjaar is een tijd van reflectie, van even terug naar onze familie, vrienden en bekenden. Even weg uit de ‘harde’ werkelijkheid van ons werk en bestaan. Een soort van schuilen en weer op adem komen. En juist in die vertrouwde omgeving wensen wij en iedereen elkaar geluk. Als we na 1 januari weer ‘back to basis’ gaan en de wenskaarten hebben opgeborgen of weggegooid, neemt het leven de oude draad weer op. Alsof er niets veranderd is.

Dat hoeft niet. Volgens Aristoteles is geluk een goed dat door alle mensen omwille van zichzelf begeerd wordt. Het is geen middel van een doel op zich. Geluk is een morele deugd, het gulden midden tussen twee uitersten. Hij geeft ‘dapperheid’ als voorbeeld tussen lafheid en overmoed. Aristoteles was een realist die zijn kennis baseerde op waarnemen en de werkelijkheid te beschrijven en te duiden.

In de strijd tegen corruptie en machtsmisbruik gebruiken we waarnemen en duiding ook. Om aan te geven dat deze activiteiten niet overeenkomen met onze universele waarden. Letterlijk worden we er niet gelukkig van.

Een inspirerend voorbeeld geeft de Belgische moslim Mohamed El Bachiri. Hij verloor in 2016 zijn vrouw bij een terreuraanslag in Brussel. In plaats van de daders te haten, pleit hij voor de liefde en voor empathie als antwoord. Niet mensen de waarheid opdringen, maar de menselijkheid (goedheid en genialiteit) als uitgangspunt nemen. Elkaar op te zoeken en vanuit onze rijke gezamenlijke geschiedenis te werken aan een gelukkige toekomst.

Geluk als aanmoediging

Om die reden zijn de wensen voor geluk meer dan een symbolische actie in de veiligheid van ons bestaan. Het zijn aanmoedigingen om dapper te zijn. Niet laf of overmoedig, maar om binnen onze mogelijkheden het geluk te realiseren in ons werk en in ons bestaan. Te staan voor de waarden van onszelf en onze organisaties. Te zorgen dat de mensen in onze omgeving niet de kans krijgen om ons geluk te versjteren.

Bewaar enkele welgemeende ‘gelukkig nieuwjaar’ wensen. Pak er regelmatig eentje om opnieuw te lezen of voor te lezen aan een collega. De wensen geven ongetwijfeld nieuwe energie om met elkaar ons aller geluk te versterken.

Ik wens u allen een Gelukkig jaar.

Henk Bruning